Zachowek

Interesy majątkowe najbliższych krewnych spadkodawcy pominiętych w testamencie chronią przepisy o zachowku. Przewidują one możliwość wystosowania przeciwko spadkobiercy wskazanemu w testamencie powództwa o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odpowiada ona części wielkości udziału spadkowego, jaki przypadłby osobie uprawnionej w przypadku dziedziczenia ustawowego. Jest to najczęściej połowa wartości tego udziału, a jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeśli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie tego udziału. Uprawnione do zachowku są także osoby, które spadkodawca powołał w testamencie do spadku, ale ich udział w majątku spadkowym nie przekracza należnego im zachowku w całości.

Wydziedziczenie oznacza w praktyce pozbawienie zachowku, a więc możności uzyskania jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego po zmarłym. Wydziedziczyć można zstępnych, małżonka i rodziców. Jest to instytucja wyjątkowa i jako taka dopuszczalna jest w ściśle określonych przypadkach. Chodzi tu o całkowite zerwanie więzi rodzinnych, pozostawienie w trudnej sytuacji życiowej bez środków do życia i opieki; dopuszczenia się względem spadkodawcy lub jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci. Sama przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu - jest to bezwzględna przesłanka ważności wydziedziczenia. Nie można także wydziedziczyć osoby, której przebaczyliśmy. Jeśli wydziedziczymy nasze dziecko jego zstępni będą jednak uprawnieni do zachowku.