Odpowiedzialność za długi współmałżonka zaciągnięte bez zgody drugiego współmałżonka
Odpowiedzialność za długi współmałżonka zaciągnięte bez zgody drugiego współmałżonka
Z problemem tym mają do czynienia związki małżeńskie, w których obowiązuje ustawowy ustrój wspólności majątkowej. Wspólność majątkowa powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego, o ile strony nie sporządzą tzw. intercyzy. Warto w tym miejscu wskazać, iż intercyzę można zawrzeć w każdym czasie trwania związku małżeńskiego.
Odpowiedzialność współmałżonka za zobowiązania drugiego współmałżonka zależy od wyrażenia przez niego zgody na zaciągnięcie długu. Co do zasady zgoda powinna być wyrażona na piśmie, wówczas wierzyciel może egzekwować spłatę długu od obydwu małżonków bez żadnych ograniczeń. Jeśli natomiast takowej zgody współmałżonek nie wyraził, może skutecznie bronić się przed odpowiedzialnością, ograniczając ją do majątku osobistego małżonka zaciągającego dług w pojedynkę.
Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Jeśli majątek osobisty współmałżonka nie wystarczy na zaspokojenie długu zaciągniętego bez zgody drugiego współmałżonka, wierzyciel może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej w małżeństwie dłużnika, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Sytuacja taka będzie miała więc miejsce, gdy wierzyciel skieruje sprawę do sądu, otrzyma korzystny dla siebie wyrok, jednak sama egzekucja okaże się bezskuteczna z uwagi na brak majątku osobistego.
Takie działanie wierzyciela doprowadzi do podziału majątku wspólnego i skuteczną egzekucję z udziału przypadającemu małżonkowi - dłużnikowi.
Magdalena Kotowicz - aplikant I roku, doradca w Biurze Porad Obywatelskich w Gdańsku
zam. w serwisie 20.09.2010 r.
